امام صادق علیه السّلام فرمودند:مَن قَرَا القُرآن و هو شابٌّ مُؤمِنٌ ، اختَلَطَ القُرآنُ بلَحمِهِ و دَمِهِ؛ *** هر جوان مؤمنی که قرآن بخواند، قرآن با گوشت و خون او را در می آمیزد. *** الامام صادق علیه السّلام- الوسائل 14/2 ***
خانه >> آموزش >> آموزش تجوید >> تصویری – سطح مقدماتی >> آموزش تجوید مقدماتی قسمت چهارم

آموزش تجوید مقدماتی قسمت چهارم



آموزش تصویری تجوید قرآن کریم جلسه چهارم: روش های قرائت قرآن

دانلود آموزش تصویری احکام نون ساکنه و تنوین


توصیه به قرائت ترتیل

امام علی (علیه‌السّلام) در تعریف و توضیح واژه ترتیل فرمود: الترتیل تجوید الحروف و معرفه الوقوف،

ترتیل عبارت از نیکو ادا کردن حروف و شناخت محل وقف‌های قرآن است. (در منابع روایی شیعه، کلام امام (علیه‌السّلام) به این صورت آمده است: انه الترتیل حفظ الوقوف و اداء الحروف،).
از طرفی علم تجوید نیز از کیفیت ادای صحیح حروف و هم چنین حفظ وقوف بحث می‌کند.
نتیجه گیری از آیه: واژه ترتیلا در آیه بالا مصدر است و چون بعد از فعل امر آمده، دلیل بر مبالغه و تأکید بر فعل امر می‌کند. از سویی توصیه‌های نبی مکرم اسلام (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در زمینه صحیح خوانی قرآن نشان می‌دهد که حضرتش خود، مجود بوده و قرآن را با لحن زیبایی می‌خوانده است، بنابراین منظور آیه دعوت امت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)به قرائت قرآن به صورت ترتیل است. [۴]

اقسام ترتیل

بر اساس اهداف قاری از تلاوت قرآن، ترتیل و قرائت قرآن صورت‌های متفاوتی به خود می‌گیرد که عبارت است از : تحقیق، تدویر و تحدیر.

تحقیق

در لغت به معنی مبالغه در انجام چیزی بدون کمی و زیادی یا رسیدن به حقیقت چیزی باشد. در اصطلاح، عبارت است از: به جا آوردن حق هر حرفی از اشباع مدها، تحقیق همزه‌ها، تمام و کمال آوردن حرکات، اظهار کامل حروف و تشدیدها، آوردن غنه‌ها، تفکیک حروف از یکدیگر و در نظر گرفتن محل وقف‌های مجاز.

←← کاربرد قرائت تحقیق

این قرائت برای تمرین دادن اندام‌های صوتی جهت ادای حروف و قوام بخشیدن به الفاظ است. این نوع از قرائت برای نو آموزان تجوید توصیه شده است. البته چگونگی قرائت آن باید از طریق استاد آموزش داده شود. توصیه ابن جزری به نوآموزان تجوید و قاریانی که به این روش قرائت می‌کنند، چنین است:
هنگام قرائت تحقیق، نباید نوآموزان از موازین تجویدی تجاوز نموده و افراط کنند؛ به این معنا که حروف ساکن را تحریک ننمایند، یا از حرکت‌ها، حروف تولید نشود. از تکریر بیش از اندازه حرف راء بپرهیزید و مبالغه در غنه حرف نون و غیر آن نشود. وی در ادامه می‌نویسد: قرائت تحقیق نوعی از روش ترتیل است. روش حمزه کوفی در قرائت، تحقیق بوده، چنانچه قرائت ورش (غیر از طریقی که از اصبهانی نقل شده است)، به تحقیق بوده است.

← حدر

←← تعریف لغوی

این واژه مصدر است. ماضی و مضارع آن حدر، یحدر و از ابواب ثلاثی مجرد می‌باشد. برخی آن را تحدیر نیز نامیده‌اند. معنای لغوی آن سرعت پیدا کردن و در سراشیبی قرار گرفتن است.

←← تعریف اصطلاحی

تعریف اصطلاحی حدر: سریع خواندن قرآن و تخفیف قواعد آن؛ مانند به قصر خواندن مدها و ساکن کردن حروف متحرک،(مانند: ارنا که ابن کثیر ارنا می‌خواند و یا یاته که در قرائت قالون یاته خوانده شده است. قاریانی که روش حدر را برگزیده‌اند از این موارد زیاد دارند.) اختلاس و ربودن مقداری از حرکت حروف، تخفیف همزه‌ها و خواندن آن به تسهیل و یا ابدال و امثال اینها. حدر روش قرائتی قاریانی مانند ابن کثیر، ابو جعفر یکی از قراء عشره و سایر قاریانی بوده است که مد منفصل را به قصر خوانده‌اند، مانند: ابوعمرو، یعقوب (یکی از قراء عشره)، قالون (راوی قرائت نافع) و دیگران.

←← موارد قرائت حدر

رعایت این موارد در قرائت حدر ضروری است:
الف. رعایت دقیق مخارج حروف و آوردن صفات آنها؛
ب. اظهار تشدیدها و آوردن کامل غنه‌ها؛
ج. به کار بستن قواعد مربوط به اظهار، ادغام، قلب و اخفاء؛
د. رعایت قواعد تفخیم و ترقیق حروف؛
هـ. مد دادن مواردی که مد آنها تعیین شده است. مثلا مد لازم را باید به طول خواند، زیرا چنین تعیین شده است.
و. مراقبت از کشش صدای حرف مدی و جلوگیری از افراط در اختلاس صداها.

← تفاوت تحقیق و حدر

این دو قرائت سه تفاوت اساسی با یکدیگر دارند:
الف. روش حدر برای سریع خواندن قرآن مناسب است، در حالی که روش تحقیق، خواندن قرآن همراه با طمانینه و آرامش است.
ب. هدف از قرائت حدر، به دست آوردن حسنات و ثواب بیشتر با خواندن آیات بیشتر است؛ : اما هدف از قرائت تحقیق، تعلیم و آموزش است.
ج. در روش حدر باید مراقب اجرای قواعد تجویدی بود و آنها را به صورت ناقص به جا نیاورد، ولی در قرائت تحقیق، قاری قرآن در به کار بستن قواعد نباید افراط کند.

← تدویر

تدویر در لغت به معنی گرد و مدور گردانیدن چیزی آمده است. و در اصطلاح عبارت از قرائتی بین تحقیق و حدر است، (به عبارت دیگر تدویر به کندی تحقیق نمی‌باشد و از نظر سرعت، بسان حدر خوانده نمی‌شود.) به این صورت که کلام خدا به کارگیری الحان عرب و آواهای آن، نیکو قرائت می‌شود. البته زیبا گردانیدن (تحسین) لفظ و صدا به اندازه استطاعت و توانایی است. [۱۶] تلاوت قرآن به روش تدویر، روش بسیاری از پیشوایان قرائت بوده است. آنان که قائل به مد دادن مد منفصل هستند ولی آن را به حد اشباع و طول نمی‌رسانند. قاریانی نظیر ابن عامر، کسایی و دیگران به این روش قرآن خوانده‌اند. و همه پیشوایان قرائت، این روش قرائتی را مطلوب و صحیح انگاشته‌اند.


منابع : سایت تبیان – یاسین مدیا و www.wikifeqh.ir

لینک کوتاه :

 کد جهت بارگذاری لینک سایت در موبایل و تبلتQR:  آموزش تجوید مقدماتی قسمت چهارم

درباره‌ی Administrator

Administrator

مهندس بهمن علی پور سرپرست ،برنامه نویس و پشتیبان پایگاه بزرگ قرآنی طه
مجری طراحی و برنامه نویسی سایت های شرکتی-شخصی-اداری و همچنین سئو و بهینه-
سازی پرتالهای مختلف وغیر