امام صادق علیه السّلام فرمودند:مَن قَرَا القُرآن و هو شابٌّ مُؤمِنٌ ، اختَلَطَ القُرآنُ بلَحمِهِ و دَمِهِ؛ *** هر جوان مؤمنی که قرآن بخواند، قرآن با گوشت و خون او را در می آمیزد. *** الامام صادق علیه السّلام- الوسائل 14/2 ***
خانه >> آموزش >> آموزش حروف مقطعه

آموزش حروف مقطعه



حروف مقطعه:

قـرآن داراى ۱۱۴ سـوره مـى بـاشـد کـه ۲۹ سوره آن با کلمه هایى آغاز مى شود که برخلاف شـکل ظاهرى آنها مى بایست قطعه قطعه و جدا جدا و هر حرفى با اسم خودش خوانده شود و به هـمـیـن جـهـت بـه آنـها حروف مقطعه مى گویند. مانند: (الم ) که خوانده مى شود (الف ، لام ، میم ) اکنون با حروف مقطعه در قرآن کریم بدون ذکر موارد تکرارى آنها آشنا مى شوید

نوشته می شود خوانده می شود نوشته می شود خوانده می شود 

ن

نون

المر

الف لام میم را

ص

صاد

طسم

طا سین میم

طه

طا ها

الر

الف لام را

حم

حا میم

المص

الف لام میم صاد

یس

یا سین

حم عسق

حا میم عین سین قاف

طس

طا سین

کهیعص

کاف ها یا عین صاد

الم

الف لام میم

 

دانلود آموزش تصویری حروف مقطعه

 

حروف مقطعه قرآن :

قرآن ۱۱۴ سوره دارد و در ۲۹ سوره ملاحظه می کنیم که بعد از«بسم الله الرحمن الرحیم »سوره با حرفی آغاز شده است که در اصطلاح مفسران آنها را «فواتح السور» یا «حروف نورانی» و یا «حروف مقطعه» می نامند .
این حروف مقطعه در ابتدای سوره ها ‌، یک حرفی‌، دو حرفی ‌،سه حرفی‌، چهار حرفی یا پنج حرفی هستند که به ظاهر معنای روشنی ندارند . حروف مقطعه به قرار ذیل است :
«الم- الم- المص- الر- الر- الر- المر- الر- الر- کهیعص- طه- طسم- طس- طسم- الم – الم- الم- الم- یس- ص- حم- حم- حمعسق- حم- حم- حم- حم- ق- ن »
این حروف به ترتیب در اوایل سوره های « بقره ‌‌، آل عمران ‌،اعراف‌ ،یونس ‌، هود ‌،یوسف ‌، رعد ‌، ابراهیم ‌، حجر ‌، مریم ‌،طه ‌، شعرا ‌، نمل‌، قصص ‌، عنکبوت ‌، روم لقمان ‌، سجده ‌،یس ‌، ص ‌، مومن ‌، فصلت ‌، شوری ‌، زخرف ‌، دخان ‌، جاثیه ‌، احقاف، ق ‌، قلم» هستند.
اگر این حروف جمع شوند و مکررات آنها حذف شود ‌، درست نصف حروف بیست و هشتگانه (۲۸) الفبای عربی یعنی چهارده (۱۴)حرف خواهند بود . این حروف را در عبارت « صِراط علیٍّ حق نُمْسِکُهُ » به معنای «راه علی حق است ما به آن چنگ می زنیم» یا «على صراط حق نمسکه » یا «على حق ، نمسک صراطه » گردآوری کرده اند و اهل نست نیز مى توانند براى تایید راه خود با همین حروف جملاتى مانند « صریح طریقک مع السنه » را بسازند؛ یعنى ، راه و روش تو در صورت هماهنگى با سنت (برداشت خاص اهل سنت از اسلام) صحیح است. و این حروف (حروف مقطعه با حذف مکررات ) ، نصف حروف هجا است چون اثبات اعجاز نصف هدف آیات قرآن است. سال ها بعد از نزول قرآن که براى زبان عرب قواعدى و علومى وضع شد حروف را نیز از حیث کیفیت تلفظ تقسیم کرده و هر قسمتى را بنامى نامیدند. اینک مى‌بینیم که این چهارده حرف اول سوره‌ها درست مشتمل بر نصف تمام آن اقسام است یعنى نصف مهموسه و نصف مجهوره و نصف شدیده و رخوه و مطبقه و منفتحه و مستعلیه و منخفضه و قلقله (آقاى شهرستانى حروف هر یک از اقسام را ذکر کرده و شمرده‌اند) و همچنین بین حروف مقطعه هم حروف نقطه دار و هم حروف بی نقطه و هم حروف شمسی و هم حروف قمری و هم حروف متصل و هم حروف منفصل هست .
از یکصد و چهارده(۱۱۴) سوره قرآن پنجاه و شش (۵۶) سوره مکی و بیست و هشت (۲۸) سوره مدنی هستند که از (۵۶) سوره مکی قرآن (۲۶)سوره ی آن و از (۲۸) سوره مدنی (۳) سوره ی آن ابتدایشان حروف مقطعه آمده است . یعنی غالب سوره های حروف مقطعه دار (۲۶)سوره از (۲۹) سوره مکی هستند . و به عبارت دیگر هر سوره‌اى که در اول آن حروف مقطعه آمده مکیه است بجز سوره بقره و آل عمران اما سوره رعد اختلافى است.]۱[
همچنین بعد از حروف مقطعه معمولاً نام و یادی از کتاب و قرآن و ذکر و وحی و نوشته و . . . در میان می آید . اما در معانی این حروف ‌، مفسران قدیم و جدید نکات جالبی گفته اند که که شاید هر کدام بخشی از اسرار وجود در این حروف بیان کرده باشند .
به عبارت دیگر حروف مقطعه در اوائل سوره‌هاى مختلف وجود دارد که در برخى از موارد این حروف بطور بسیط بکار برده شده مانند « ص » در اول سوره ۳۸(ص) و « ق » در اول سوره ۵۰ (ق) و « ن » در اول سوره ۶۸ ( القلم ) و در بعضى از موارد فواتح سور از دو حروف متشکل می باشد که مجموعا ده سوره هستند که هفت مورد آن با « حم » شروع می شوند و آنها عبارتند از سوره‌هاى: غافر- فصّلت- شورى- زخرف- دخان- جاثیه- احقاف- و مورد هشتم و نهم و دهم عبارتند از سوره‌هاى : طه- طس- یس. و سیزده سوره دیگر که فواتح آنها از سه حرف شروع گردیده عبارتند از. بقره- آل عمران- عنکبوت- روم- لقمان- سجده- یونس هود- یوسف- ابراهیم- حجر- شعراء- قصص. و دو سوره از قرآن با چهار حروف شروع شده و آنها عبارتند از سوره اعراف و سوره رعد و فقط سوره « کهیعص » است که با پنج حرف آغاز گردیده است. البته اگر در سوره فصلت نیز « حمعسق » را یک مجموعه بحساب آوریم میتوان گفت که در آغاز دو سوره از سوره‌هاى قرآن حروف مقطعه پنجگانه وجود دارد و با توجه بمطالب فوق مجموعا بیست و نه سوره با حروف مقطعه شروع شده است.
البته متذکر شویم که حروف مقطعه با ذکر مکررات عبارتند از : « ا ، ح ، ر ، س ، ص ، ط ، ع ، ق ، ک ، ل، م ، ن ، ه ، ی »‌ که گاهى آنها را” حروف نورانى” نیز مى‌نامند.

منظومی از حروف مقطعه در قرآن :

هستى مطلق ز غیب ذات خویش *** خواست گردد جلوه‌گر ز آیات خویش‌
از احد کاطلاق ذات اللّه بد *** گشت ظاهر در صفات اللّه شد
صورت اللّه دانى گر مقام *** شد محمّد ص مظهر جامع بنام
‌ممکنات از بحر او مانند موج *** منشعب شد فرقه فرقه فوج فوج‌
زان سبب موصوف بر لولاک شد *** باعث ایجاد آب و خاک شد
کرد اشارت از الف و زلام و میم *** زین سه رتبه بعد رحمن و رحیم‌
خود الف بود آنکه آمد لام شد *** لامع آن شمس الاحذر اکرام شد
لام را باشد نهایت حرف میم *** نیک دریاب این اشارات عظیم‌
زین سه رتبه در کتاب آنسان که بود *** ابتداء فرمود سلطان وجود
از مقامات ثلاث آغاز کرد *** باب رحمت بر خلایق باز کرد
تا تو دانى انفس و آفاق را *** سرّ این تقیید و آن اطلاق را
از پس سبع المثانى کاندر آن *** حمد خود آموزد او بر بندگان
‌از الف کرد ابتداء و زلام و میم *** تا ز حادث راه یابى بر قدیم‌
این اشارت بر سه رتبه است از وجود *** گر مراتب را شناسى با شهود
اول اللّه است و ثانى جبرئیل *** عقل فعال اوست از روى دلیل
منتهى باشد محمّد ص در نمود *** ز آنکه دارد جامعیت در وجود
فیص هستى جبرئیل ذو العطاء *** ز ابتداء گیرد دهد بر منتها
گفت جمع عالم این است اى وجیه *** یا عبادى فاعلموا لا ریب فیه‌


منابع :وبلاگ قرآن بهار دلها ، راسخون

 

لینک کوتاه :

 کد جهت بارگذاری لینک سایت در موبایل و تبلتQR:  آموزش حروف مقطعه

درباره‌ی علی برزگری

علی برزگری

متولد پاییز 1376
فعال در زمینه های علوم دینی
دانشجوی رشته حقوق در دانشگاه آزاد لاهیجان