امام صادق علیه السّلام فرمودند:مَن قَرَا القُرآن و هو شابٌّ مُؤمِنٌ ، اختَلَطَ القُرآنُ بلَحمِهِ و دَمِهِ؛ *** هر جوان مؤمنی که قرآن بخواند، قرآن با گوشت و خون او را در می آمیزد. *** الامام صادق علیه السّلام- الوسائل 14/2 ***

علائم وقف



علائم وقف : نشانه‌های بیانگر جواز، عدم‌جواز، اولویت یا لزوم وقف

رعایت موارد وقف و وصل از مهم‌ترین بخش‌های علم قرائت و تجوید به شمار می‌رود، و چون شناخت محل‌های آن منوط به یاد گرفتن دستور زبان عربی است و دانستن آن برای همگان ممکن نیست، در علم قرائت برای وقف‌های مختلف علائمی مشخص شده است تا هنگام قرائت قرآن، به معنا آسیبی نرسد.

دانلود آموزش تصویری علایم وقف

برخی از علائم وقف عبارتند از:

«م»: علامت وقف لازم، یعنی وقف بر آن کلمه لازم است و اعاده کلمه موقوفٌ‌علیها جایز نیست؛

مثل: «أَنَّهُمْ أَصْحابُ النَّارِ (م) الَّذِینَ یَحْمِلُونَ الْعَرْش» (مؤمن// ۶- ۷) .

 

«ط»: نشانه وقف مطلق است؛ یعنی وقف بر آن کلمه و آغاز کردن از بعد آن در تمام موارد و نزد همه قاریان خوب است. البته اگر به وصل خوانده شود، معنای کلام تغییر نمی‌کند؛

مثل: «ذلِکَ فَضْلُ اللَّهِ یُؤْتِیهِ مَنْ یَشاءُ (ط) وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ» (حدید// ۲۱) .

 

«ج»: علامت وقف جایز؛ یعنی وقف بر آن کلمه جایز و بهتر است، وصل هم مانعی ندارد؛

مانند: «هُوَ مَوْلاکُمْ (ج) فَنِعْمَ الْمَوْلی‏ وَ نِعْمَ النَّصِیرُ» (حج// ۷۸) .

 

«ز»: نشانه وقف مجوز؛ یعنی وقف بر آن کلمه تجویز شده و شروع کردن از بعد آن هم بدون اعاده موقوفٌ‌علیها روا است؛ ولی وصل بهتر است؛

مثل: «تَبارَکَ الَّذِی بِیَدِهِ الْمُلْکُ (ز) وَ هُوَ عَلی‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ» (ملک// ۱) .

 

«ص»: علامت وقف مرخَّص؛ یعنی در صورت طولانی شدن کلام و وفا نکردن نَفَس برای رسیدن به محل وقف یا خواندن تمام آیه، چنانچه معنای آن به خوبی مفهوم شود، رخصتی برای وقف موجود است که در این صورت، اعاده کلمه موقوفٌ‌علیها لازم نیست و در غیر این صورت و در حال اختیار به وصل خوانده می‌شود؛

مثل: «قُلْ إِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللَّهِ (ص) وَ إِنَّما أَنَا نَذِیرٌ مُبِینٌ» (ملک// ۲۶) .

 

«لا»: نشانه نفی جواز وقف است و اگر بر اثر تنگی نفس و غیره پیش از تمام شدن مطلب و کلام، ناچار به وقف شود، اعاده موقوفٌ‌علیها از محل مناسب لازم است؛

مانند: «وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسی‏ بِآیاتِنا وَ سُلْطانٍ مُبِینٍ (لا) إِلی‏ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ قارُونَ» (مؤمن// ۲۳- ۲۴) .

 

علاوه بر رموز مذکور، متأخران علائم دیگری نیز مانند: صل، صلی، صق، صب، جه، ک، قف، قلا و قفه و… برای وقف شمرده‌اند.

در سال‌های اخیر، علامت‌های جدیدی نیز برای وقف و ابتدا وضع شده‌اند. این علامات عبارت‌اند از:

الف. «صلی»: با این‌که وقف جایز است، ولی وصل بهتر است.
ب. «قلی»: به معنای این است که وقف بهتر از وصل است.[۲]
۵. «:.»: علامت سه نقطه که به آن وقف معانقه یا مراقبه گفته می‌شود. معنای این علامت در دو جای نزدیک به هم، بدین معنا است که فقط بر یکی از این دو مکان می‌توان وقف کرد.[۳]
۶. «س»: علامت سکت است که نوعی وقف محسوب می‌شود با این تفاوت که زمان مکث بسیار کوتاه است.
۷. «ق»: علامت وقفی است که بیشتر علما قائل به آن نیستند.
۸. «قف»: علامت امر به وقف است ولی اگر وصل کند نیز اشکالی ندارد.
۹. «صل»: علامت امر به وصل است و بیانگر این است که وصل نیکو است.
۱۰. «قفه»: علامت وقف سکت طولانی است.
۱۱. «صق»: علامت وصل به ماقبل است.
۱۲. «صب»: علامت وصل به مابعد است.
۱۳. «جه»: علامت وقف مرخص و مترادف علامت «ص» است.
۱۴. «ک»: به معنای این است که حکم وقف در آن، مانند مورد قبلی است.
۱۵. «قلا»: علامت این‌که بنابر قولی محل وقف است ولی وقف نکنید.[۴]
۱۶. «ع»: هم علامت وقف به معنای مساوی بودن وقف و وصل است و هم بعد از هر ده آیه به معنای (عشر) قرار داده می‌شود. همچنین علامتی بر اتمام داستان یا موضوع قرآنی است که در انتهای آخرین آیه مربوطه قرار داده می‌شود.[۵]
۱۷. «ز»: بدین معنا است که وقف کردن جایز است ولی وصل کردن بهتر از وقف کردن است.
۱۸. «ص»: وقف مرخص است؛ یعنی فقط در صورت ضرورت می‌توان در آن مکان وقف کرد.[۶]


[۲]. ابوالوفا، علی الله بن علی، القول السدید فی علم التجوید ۲۱۱، المنصوره، دار الوفاء، چاپ سوم، ۱۴۲۴ق.
[۳]. القاری، عبدالعزیز بن عبدالفتاح، قواعد التجوید علی روایه حفص عن عاصم بن أبی النجود، ص ۱۱۵، بیروت، مؤسسه الرساله، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
[۴]. مظلومی، رجبعلی، پژوهشی پیرامون آخرین کتاب الهی، ج ۲، ص ۱۳۹، تهران نشر آفاق، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
[۵]. حریری، محمد یوسف، فرهنگ اصطلاحات قرآنی، ص ۲۵۹، تهران، نشر آفاق، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
[۶]. قواعد التجوید على روایه حفص عن عاصم، ج ۱، ص ۱۱۴ – ۱۱۵.

منابع:

  1. سر البیان فی علوم القرآن : صفحه (۲۴۹-۲۵۵)
  2. حق التلاوه : صفحه ۱۱۱
  3. دانش نامه قرآن و قرآن پژوهی جلد ۲ : صفحه ۲۳۲۰
  4. تجوید استدلالی : صفحه (۲۱۳-۳۱۵)
  5. حلیه القرآن قواعد تجوید مطابق با روایت حفص از عاصم : صفحه (۱۳۱-۱۳۳)
لینک کوتاه :

 کد جهت بارگذاری لینک سایت در موبایل و تبلتQR:  علائم وقف

درباره‌ی Administrator

Administrator

مهندس بهمن علی پور سرپرست ،برنامه نویس و پشتیبان پایگاه بزرگ قرآنی طه
مجری طراحی و برنامه نویسی سایت های شرکتی-شخصی-اداری و همچنین سئو و بهینه-
سازی پرتالهای مختلف وغیر